Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

ΒΟΥΝΑ (1920 x 100 px) (1)
previous arrow
next arrow
BOYNA (1920×500)
previous arrow
next arrow
,

“Οι Μέρες της Γριάς”: Ο μύθος για τις τρεις τελευταίες μέρες του Μαρτίου

“Οι Μέρες της Γριάς” είναι ο λαϊκός μύθος που εξηγεί γιατί οι τελευταίες μέρες του Μαρτίου είναι άστατες και θυμίζουν χειμώνα

Οι τρεις τελευταίες μέρες του Μαρτίου είναι γνωστές στη λαϊκή παράδοση ως “Μέρες της Γριάς”. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Μάρτης πήρε τρεις χειμερινές ημέρες από τον Φλεβάρη για να τιμωρήσει μια ηλικιωμένη, που τον κορόιδευε, καθώς νόμιζε πως πέρασε ο χειμώνας. Έτσι, τις μέρες αυτές ο καιρός γίνεται ξαφνικά άστατος και χειμωνιάτικος, θυμίζοντας πως ο Μάρτιος μπορεί να είναι απρόβλεπτος μέχρι και το τέλος του.

Σύμφωνα με τον μύθο, η “γριά”, παρά τις κακοκαιρίες του μήνα, κατάφερε να σώσει το νεογέννητο αρνάκι της και στο τέλος του Μαρτίου γεμάτη σιγουριά και υπερηφάνεια για τον ερχομό της άνοιξης, κορόιδεψε τον μήνα λέγοντας: “Πριτς Μάρτη μου, γλύτωσα τ’ αρνάκι μου”. Ο Μάρτης, θυμωμένος από την αυθάδειά της, αποφάσισε να την τιμωρήσει, για αυτό “δανείστηκε” τρεις ημέρες από τον Φλεβάρη και έφερε ξανά κακοκαιρία, με κρύο και χιόνια, για να παγώσει τη “γριά” και το αρνάκι της.

Έτσι, οι μέρες αυτές έμειναν γνωστές ως “Μέρες της Γριάς”, θυμίζοντας τη δύναμη της φύσης, αλλά και το δίδαγμα ότι δεν πρέπει να βιαζόμαστε να θεωρούμε πως ο χειμώνας τελείωσε, όπως αναδεικνύουν και οι παροιμίες:

“Μάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκάφτης.”

“Το Μάρτη ξύλα φύλαγε μην κάψεις τα παλούκια.”

“Το Μάρτη φύλα τ’ άχυρα μη χάσεις το ζευγάρι (τα βόδια) και φύλαγε και το ψωμί μη χάσεις το κοπέλι.”

“Ο Μάρτης ως το γιόμα το ψοφάει κι ως το βράδυ το βρωμάει.”

Το τελευταίο λέγεται γιατί “η παγωνιά του Μαρτιάτικου πρωινού μπορεί να σκοτώσει και η απογευματινή ζέστη είναι ικανή να αποσυνθέσει το θύμα του κρύου”.

Ακόμη, η “Περπερούνα” αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ανοιξιάτικα λαϊκά έθιμα της ελληνικής παράδοσης, συνδεδεμένο άμεσα με την ανάγκη για βροχή και την ευφορία της γης. Το έθιμο τελούνταν κυρίως σε περιόδους ανομβρίας, όταν η βροχή ήταν απαραίτητη για την ανάπτυξη των σπαρτών και την επιβίωση της αγροτικής κοινότητας.

Πιο συγκεκριμένα, νεαρά κορίτσια, στολισμένα με φύλλα και λουλούδια, περιφέρονταν στα σπίτια του χωριού τραγουδώντας επικλήσεις για τη βροχή, ενώ οι κάτοικοι τα ράντιζαν με νερό, συμμετέχοντας συμβολικά στο αίτημα προς τη φύση για βροχόπτωση.

Περπερούνα περπατεί,

περπατεί καμαρωτή

και τον Θιόν παρακαλεί,

για να στείλη μια βροχή,

μια βροχή καλή καλή,

για ν’ανθίσουν τα λειβάδια,

να φυτρώσουν τα σιτάρια,

να μεθύσουν τ’αμπελάκια,

να καρπίσουν σταφυλάκια.

Μπάρες μπάρες τα νερά,

στα χωράφια τα ξερά,

καθ’αστάχυ ένα ταγάρι,

κάθε κλήμα ένα πιθάρι.

Εις τους κάμπους μας χαρές,

οι βραγιές τους νοτερές,

τα κρασιά μας σαν νερό,

τα γεννήματα σωρό,

για να χαίροντ’ οι φτωχοί,

βάνοντάς τα στο σακκί,

να βογγάη ο μυλωνάς

και να σκάζ’ ο αλευράς.

Η Περπερούνα, γνωστή και με άλλα ονόματα σε διάφορες περιοχές, θεωρείται έθιμο πανάρχαιο, με πιθανές ρίζες σε αρχαίες λατρευτικές πρακτικές, ίσως ακόμη και στα Ελευσίνια Μυστήρια, που σχετίζονταν με τη γονιμότητα της γης και τον κύκλο της ζωής. Έτσι, το έθιμο αυτό αποτελεί μια ζωντανή σύνδεση του σύγχρονου λαϊκού πολιτισμού με τις αρχέγονες παραδόσεις του ελληνικού κόσμου.

  • Τεύχος 38 – Φεβρουάριος 2026

    Τεύχος 38 – Φεβρουάριος 2026

Τελευταία άρθρα