Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

ΒΟΥΝΑ (1920 x 100 px) (1)
previous arrow
next arrow
BOYNA (1920×500)
previous arrow
next arrow
,

Πολιτιστικός Σύλλογος Λιθιάς “Η Αγία Παρασκευή”: 50 χρόνια ιστορίας, παράδοσης και προσφοράς

Ο Σύλλογος που ενώνει τις γενιές και μεταλαμπαδεύει τη παράδοση

Με ιστορία που ξεπερνά τις εννέα δεκαετίες και μια πολιτιστική διαδρομή που συνεχίζεται αδιάκοπα, η Λιθιά έχει καταφέρει να κρατήσει ζωντανή τη συλλογική μνήμη και την παράδοσή της. Από τον πρώτο Μορφωτικό Σύλλογο του 1935 έως τη σημερινή δυναμική παρουσία του Πολιτιστικού Συλλόγου “Η Αγία Παρασκευή”, οι κάτοικοι του χωριού αποδεικνύουν πως ο πολιτισμός αποτελεί υπόθεση συμμετοχής, δημιουργίας και συνέχειας. Μέσα από δράσεις, εκδηλώσεις και πρωτοβουλίες που ενώνουν τις γενιές, η Λιθιά συνεχίζει να γράφει τη δική της πολιτιστική ιστορία.

Σύμφωνα με καταγεγραμμένες μαρτυρίες κατοίκων, ο πρώτος Σύλλογος του χωριού ιδρύθηκε την άνοιξη του 1935 με την επωνυμία “Μορφωτικός Σύλλογος Λιθιάς”. Ως πιθανή ημερομηνία ίδρυσης αναφέρεται η 3η Μαΐου, ανήμερα της γιορτής της Ζωοδόχου Πηγής, όπου οι κάτοικοι γιόρταζαν με νταούλια και ζουρνάδες μέχρι αργά το βράδυ.

Αργότερα, κατά την πενταετή, προπολεμική περίοδο δράσης του, από το 1935 έως το 1940, ο Σύλλογος ανέπτυξε μια ιδιαίτερα σημαντική και δημιουργική δραστηριότητα, η οποία παραμένει ζωντανή στη μνήμη των κατοίκων. Στις πρωτοβουλίες του περιλαμβάνονταν η προστασία του ορεινού όγκου από τη βόσκηση, ο εμβολιασμός άγριων δέντρων με οπωροφόρες ποικιλίες, η διαμόρφωση της κεντρικής πλατείας, η αξιοποίηση των υδάτων για τη δημιουργία μικρών κήπων, καθώς και ο εκσυγχρονισμός της ενδυμασίας των νέων.

Μετά τη Μεταπολίτευση, η πολιτιστική δραστηριότητα της Λιθιάς ανανεώθηκε με την ίδρυση του Μορφωτικού Συλλόγου “Η Αγία Παρασκευή”, ο οποίος αναγνωρίστηκε επίσημα στις 12 Απριλίου 1976. Λίγα χρόνια αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1991, δημιουργήθηκε και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Άνω Λιθιάς “Ο Πάνω Μαχαλάς”. Και οι δύο φορείς διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διαφύλαξη και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του χωριού.

Ο Μορφωτικός Σύλλογος ανέλαβε μια σειρά από πρωτότυπες πρωτοβουλίες. Μεταξύ αυτών ήταν η ανάπλαση του Ρίντο και η μετατροπή του σε χώρο αναψυχής, καθώς και η καθιέρωση του πρώτου πανηγυριού στις 15 Αυγούστου 1976, ενός νέου θεσμού για το χωριό. Σημαντική ήταν και η δράση του επόμενου διοικητικού συμβουλίου, το οποίο δημιούργησε ημερολόγιο με θέμα τις τοιχογραφίες και τις παραστάσεις του τέμπλου του μικρού Αγίου Δημητρίου. Η εκκλησία, αγιογραφημένη το 1789, αποτελούσε την παλαιότερη του χωριού, πριν καταστραφεί από πυρκαγιά.

Σήμερα, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λιθιάς “Η Αγία Παρασκευή” επανιδρύθηκε το 2019 και έκτοτε ακολουθεί μια νέα, δυναμική πορεία. Τη διοίκηση έχει αναλάβει το τρίτο κατά σειρά Διοικητικό Συμβούλιο, αποτελούμενο από τη νεότερη γενιά του χωριού. Φέτος, το 2026 συμπληρώνονται 50 χρόνια από την ίδρυση του Συλλόγου. Στόχος του είναι η ανάδειξη και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του χωριού.

Ανάμεσα στα πιο γνωστά και αγαπημένα έθιμα του χωριού ξεχωρίζει η Γιορτή Τσίπουρου, που διοργανώθηκε για πρώτη φορά στα τέλη του 1995 και φέτος συμπλήρωσε 31 χρόνια ζωής.

Πρόκειται για έναν θεσμό που έχει αγαπηθεί και έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής παράδοσης, προσελκύοντας κάθε χρόνο, στις αρχές Δεκεμβρίου, κατοίκους και επισκέπτες από ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή. Η γιορτή συνδέεται άμεσα με την παραδοσιακή απόσταξη του τσίπουρου στα καζάνια του χωριού, ενώ ο Σύλλογος προσφέρει παραδοσιακά εδέσματα, όπως μπακαλιάρο, φασολάδα, σαρμάδες και πατατοσαλάτα, μαζί με άφθονο αυθεντικό τσίπουρο και κρασί. Τη γιορτινή ατμόσφαιρα συμπληρώνουν οι μεγάλες φωτιές, η λαχειοφόρος αγορά με τοπικά δώρα, ο διαγωνισμός τσίπουρου που καθιερώθηκε τα τελευταία χρόνια, αλλά και το γλέντι υπό τους ήχους χάλκινων.

Τα τελευταία χρόνια, ο Σύλλογος ακολουθεί μια έντονη και πλούσια πολιτιστική πορεία, υλοποιώντας πλήθος δράσεων και εκδηλώσεων. Ανάμεσα στις σημαντικότερες πρωτοβουλίες του συγκαταλέγεται η περιβαλλοντική εκδήλωση με θέμα “Επαναχρησιμοποίηση και Ανακύκλωση στην Πράξη”, η οποία πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τη ΔΙΑΔΥΜΑ. Στο πλαίσιο των χριστουγεννιάτικων δράσεων, ο Σύλλογος διοργανώνει κάθε χρόνο τη φωταγώγηση του δέντρου, προσφέροντας δώρα στους μικρούς φίλους, ενώ παράλληλα πραγματοποιεί χριστουγεννιάτικο bazaar και προσφέρει τοπικά εδέσματα.

Ακόμη, διοργάνωσε ημερήσια εκδρομή με προσκυνηματικό χαρακτήρα στη Θεσσαλονίκη, ενώ το πρόγραμμα περιλάμβανε και επίσκεψη στον Μύλο των Ξωτικών στα Τρίκαλα. Δε παραλείπονται οι πασχαλινές δράσεις για τα παιδιά του χωριού, με παιχνίδι κρυμμένου θησαυρού και τον καθιερωμένο στολισμό του πασχαλινού “δέντρου”. Η έκθεση ψηφιδωτού και αγιογραφίας, οι εθελοντικές εργασίες ελαιοχρωματισμού σε διάφορα σημεία και κτίρια του χωριού, καθώς και συναυλίες με τη συμμετοχή τοπικών μουσικών σχημάτων αποτελούν μερικές από τις δράσεις του Συλλόγου.

Παράλληλα, ο Σύλλογος διοργανώνει ενημερωτικές ομιλίες, ενώ τιμά τις γιορτές της Ζωοδόχου Πηγής και της Αγίας Παρασκευής, προσφέροντας κεράσματα στους παρευρισκόμενους. Στις δράσεις του περιλαμβάνονται ακόμη εκδηλώσεις για τη Γιορτή της Γυναίκας, τη Γιορτή της Μητέρας και τη Γιορτή του Πατέρα, καθώς και θερινές κινηματογραφικές προβολές. Τέλος, τα τελευταία δύο χρόνια, μάλιστα, έχει λειτουργεί ξανά το τμήμα παραδοσιακών χορών.

Το Σάββατο 18 Ιουλίου 2026, ο Σύλλογος θα διοργανώσει το καθιερωμένο “Παραδοσιακό Γλέντι“, με τη συνοδεία χάλκινης μπάντας και τη συμμετοχή τοπικών χορευτικών συγκροτημάτων. Το γλέντι θα πραγματοποιηθεί στη κεντρική πλατεία του χωριού, στις 21:00 το βράδυ. Πιο συγκεκριμένα θα συμμετέχουν τα χορευτικά τμήματα “ΜΥΗΣΙΣ” του Πολιτιστικού Συλλόγου Καστοριάς, του Κορησού “Ο Άγιος Διονύσιος” και του Μαυροχωρίου ο “Έμπνοος”, με τη συνοδεία μουσικής από την ορχήστρα “Ρυθμοί της Μακεδονίας”.

Από τις πρώτες προσπάθειες συλλογικής οργάνωσης μέχρι τη σημερινή του δυναμική παρουσία, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λιθιάς “Η Αγία Παρασκευή” αποτελεί έναν ζωντανό φορέα πολιτισμού και παράδοσης. Με δράσεις που αγκαλιάζουν όλες τις ηλικίες και ενώνουν το παρελθόν με το παρόν, οι άνθρωποί του αποδεικνύουν πως η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι απλώς μια ανάμνηση, αλλά μια ζωντανή παρακαταθήκη που συνεχίζει να εξελίσσεται. Και στη Λιθιά, αυτή η προσπάθεια φαίνεται πως έχει ακόμη πολλά κεφάλαια να γράψει.

Πληροφορίες από τον Πρόεδρο του Συλλόγου, κ. Νίκο Τζελέπη

Περισσότερες πληροφορίες για τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λιθιάς

  • Τεύχος 41 – Μάϊος 2026

    Τεύχος 41 – Μάϊος 2026

Τελευταία άρθρα