Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

ΒΟΥΝΑ (1920 x 100 px) (1)
previous arrow
next arrow
BOYNA (1920×500)
previous arrow
next arrow
,

“Στον τρυγητή σιτάρι σπείρε και στο πανηγύρι σύρε”

Καλό Μήνα!

Καλωσόρισες Σεπτέμβριε!

Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας που σηματοδοτεί τη μετάβαση από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο, μαζί με έθιμα, παραδόσεις και λαϊκές δοξασίες. Από τον τρύγο και τις αγροτικές εργασίες μέχρι την έναρξη του εκκλησιαστικού έτους και την επιστροφή στα σχολεία, ο πρώτος μήνας του φθινοπώρου έχει συνδεθεί διαχρονικά με την αλλαγή, τη νέα αρχή και τον κύκλο της φύσης.

Ο Σεπτέμβριος είναι ο ένατος μήνας του Γρηγοριανού Ημερολογίου και αποτελείται από 30 ημέρες. Η ονομασία του προέρχεται από τη λατινική λέξη September, η οποία με τη σειρά της συνδέεται με το septem, που σημαίνει “επτά”. Η ονομασία αυτή διατηρήθηκε από την εποχή που ο Σεπτέμβριος κατείχε την έβδομη θέση στο αρχαίο ρωμαϊκό ημερολόγιο, το οποίο περιλάμβανε αρχικά δέκα μήνες. Όταν αργότερα προστέθηκαν ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος, ο μήνας μετακινήθηκε στην ένατη θέση, χωρίς όμως να αλλάξει το όνομά του.

Η αξία του μήνα για την αγροτική ζωή αποτυπώνεται έντονα και στις ελληνικές παροιμίες:

  • “Τον Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια.”
  • “Αν βρέξει ο τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο.”
  • “Του Σταυρού σταύρωνε και σπέρνε.”
  • “Τον τρυγητή τ’ αμπελουργού, πάνε χαλάλι οι κόποι.”

Ο Σεπτέμβριος έχει αφήσει το δικό του αποτύπωμα, αποκτώντας ονομασίες που συνδέονται με τις αγροτικές εργασίες, τις θρησκευτικές γιορτές και τη φύση. Ανάμεσα στις πιο γνωστές ονομασίες του είναι ο Τρυγητής ή Τρυγομηνάς, καθώς είναι η εποχή του τρύγου και της συγκομιδής των σταφυλιών, ενός καρπού με ξεχωριστή θέση στην ελληνική και ευρύτερα μεσογειακή παράδοση. Ως Σταυριάτης ή Σταυρίτης είναι γνωστός λόγω της γιορτής της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, που τιμάται στις 14 Σεπτεμβρίου. Παράλληλα, η ονομασία Ορτυκολόγος σχετίζεται με την εποχική μετακίνηση των ορτυκιών, τα οποία αυτή την περίοδο εγκαταλείπουν τις περιοχές όπου πέρασαν το καλοκαίρι και κατευθύνονται προς θερμότερα κλίματα.

Πιο συγκεκριμένα, η πρώτη ημέρα του Σεπτεμβρίου συναντάται στη λαϊκή παράδοση και ως Πρωτοσεπτεμβριά ή Πρωτοσταυριά, καθώς παλαιότερα η μέρα αποτελούσε αφορμή για έθιμα που συνδέονταν με τη γονιμότητα της γης και την καλή σοδειά. Βέβαια, ο μήνας είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την επιστροφή στα σχολεία στις 11 Σεπτεμβρίου.

  • Και αυτόν τον μήνα, κάθε γιορτή στα χωριά μας, τη ζούμε μαζί στα χωριάτικα!
  • Τεύχος 43 – Ιούλιος 2026

    Τεύχος 43 – Ιούλιος 2026

Τελευταία άρθρα