Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

, ,

Σαν σήμερα 27/02 στο χωριό Παλαμά

Με αφορμή την επέτειο θανάτου του Κωστή Παλαμά, ανακαλύπτουμε τον Παλαμά Καρδίτσας

Σαν σήμερα στις 27 Φεβρουαρίου 1943 έφυγε από τη ζωή ο Κωστής Παλαμάς, στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Αθήνα. Ο θάνατός του στάθηκε ένα γεγονός με ιδιαίτερη συμβολική σημασία, καθώς η κηδεία του μετατράπηκε σε μια από τις πρώτες μαζικές εκδηλώσεις εθνικής συγκίνησης και αντίστασης κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Η απώλειά του, όμως, δεν σήμανε το τέλος της παρουσίας του στα ελληνικά γράμματα. Το έργο του συνεχίζει να εμπνέει, να προβληματίζει, να θυμίζει τη δύναμη της ποίησης και να εκφράζει την ψυχή ενός λαού ακόμη και στις πιο δύσκολες εποχές.

Ο Κωστής Παλαμάς ήταν Έλληνας ποιητής, δοκιμιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, διηγηματογράφος και θεατρικός συγγραφέας και υπήρξε μια από τις σπουδαιότερες φυσιογνωμίες του “Νέου Ελληνισμού”. Αποτέλεσε κεντρική μορφή της λογοτεχνικής “γενιάς του 1880” και της “Νέας Αθηναϊκής Σχολής”, η οποία συσπείρωνε νέους ποιητές που αντιδρούσαν στις υπερβολές του “Αθηναϊκού Ρομαντισμού” και επιθυμούσαν την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας στον ποιητικό λόγο.

Στην ποίηση του, που αριθμεί περισσότερες από είκοσι συλλογές, κεντρική θέση κατέχει η Ελλάδα ως ύψιστη αξία και βαθιά πηγή έμπνευσης. Μέσα από τους στίχους του παρακολουθείται η ιστορική διαδρομή του ελληνικού έθνους, ενώ παράλληλα επιχειρείται η γεφύρωση της αρχαίας κληρονομιάς με τη ζωντανή λαϊκή παράδοση. Το έργο του δεν περιορίζεται σε έναν στενό εθνικό ορίζοντα, αλλά προβάλλει την παγκόσμια ακτινοβολία και τη διαχρονική σημασία του ελληνικού πολιτισμού, συνδυάζοντας το εθνικό στοιχείο με μια ευρύτερη, οικουμενική προοπτική. Το 1926 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, το 1930 έγινε πρόεδρός της, και το 1934 ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Η συνεισφορά του στα ελληνικά γράμματα ήταν καθοριστική και βαθιά επιδραστική. Διαμόρφωσε την ποιητική έκφραση, αξιοποιώντας δημιουργικά τη λογοτεχνική μας κληρονομιά.

Πιο συγκεκριμένα, ο Κωστής Παλαμάς γεννήθηκε στην Πάτρα το 1859 και καταγόταν από παλαιά μεσολογγίτικη οικογένεια, που είχε να επιδείξει εθνικούς αγωνιστές και πνευματικούς δημιουργούς. Σε ηλικία επτά ετών έμεινε ορφανός από πατέρα και μητέρα και μεγάλωσε στο Μεσολόγγι με τον θείο του Δημήτριο Παλαμά.

Η οικογένεια Παλαμά κατάγεται από τον Παλαμά Καρδίτσας, που είναι κτισμένη από αρχαιοτάτων χρόνων σε μια μεσοποτάμια περιοχή, που σχηματίστηκε ανάμεσα στα αρχαία ποτάμια Απιδανό και Ονόχωνο. Ο Παλαμάς θεωρείται γενέτειρα του Παναγιώτη Παλαμά, ιδρυτή της Παλαμαϊκής Σχολής στο Μεσολόγγι και παππού του ποιητή και πεζογράφου Κωστή Παλαμά.

Ο Παλαμάς

Στο παρελθόν, ο Παλαμάς αποτέλεσε κρησφύγετο και καταφύγιο για κατατρεγμένους ανθρώπους, μέσα σε μια ιδιαίτερα εύφορη πεδιάδα. Σήμερα η περιοχή καλλιεργείται κυρίως με βαμβάκι, ενώ παλαιότερα ήταν γεμάτη βάλτους και πλούσια αυτοφυή βλάστηση, όπως καλάμια, ραγάζια, λυγαριές και παλιούρια, στοιχεία που μαρτυρούν τον φυσικό πλούτο και την ιστορική διαδρομή του τόπου.

Οι κάτοικοι του Παλαμά Καρδίτσας δημιουργούσαν αυτοσχέδιες μικρές κατοικίες από καλάμι. Οι τοίχοι των σπιτιών ήταν από καλάμια και σκεπές από ραγάζια. Αργότερα, για να προστατευτούν από το κρύο, τη βροχή, τα χιόνια και τους δυνατούς ανέμους, “παλάμιζαν” τους τοίχους, καλύπτοντάς τους με λάσπη από μέσα και από έξω. Από αυτή την πρακτική προέκυψε, σύμφωνα με μία εκδοχή, το όνομα: “Παλαμάς”.

Υπάρχει όμως και μια ακόμη εκδοχή για την προέλευση του ονόματος, η οποία σχετίζεται με την αρχαιοελληνική λατρεία του γίγαντα Πέλωρα, προς τιμήν του οποίου οι Θεσσαλοί γιόρταζαν τα “Πελώρια”. Ο Πέλωρας έφερνε την είδηση για τη ροή των νερών της Θεσσαλικής λίμνης. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το νόμισμα που εντοπίστηκε στις αρχές του 21ου αιώνα στον Παλαμά και φέρει τη λέξη “ΠΑΛΑΜΙΔΙΟΣ”. Πιθανολογείται πως σχετίζεται είτε με το νόμισμα “ΠΑΛΑΜΝΙΟΥΔΙΟΣ”, είτε με κάποιο άλλο νόμισμα αφιερωμένο στον Παλάμιο Δία.

Ο Κωστής Παλαμάς έφυγε από τη ζωή αφήνοντας πίσω του ένα έργο που διαμόρφωσε την πορεία της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Η καταγωγή του από τον Παλαμά Καρδίτσας παραμένει ένα στοιχείο που τον ταυτοποιεί, μια σταθερή ρίζα. Παρά το πέρασμα του χρόνου, οι στίχοι και οι συλλογές του παραμένουν ζωντανοί, υπενθυμίζοντας τη δύναμη της γλώσσας και του πνεύματος που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και φωτίζει την πορεία του ελληνικού πολιτισμού. Με ιδεαλισμό και λυρική απόδοση, ο ποιητής δημιούργησε μια ολόκληρη εποχή κι αποτέλεσε έμπνευση για τις νεότερες γενιές.

  • Τεύχος 37 – Ιανουάριος 2026

    Τεύχος 37 – Ιανουάριος 2026

Τελευταία άρθρα