Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

ΒΟΥΝΑ (1920 x 100 px) (1)
previous arrow
next arrow
BOYNA (1920×500)
previous arrow
next arrow
, ,

Σαν σήμερα 27/04 στον Αβορίτη Δωρίδας

Με αφορμή την επέτειο θανάτου του Γιάννη Μακρυγιάννη, ανακαλύπτουμε το έργο και τον τόπο του, το χωριό Αβορίτης

Σαν σήμερα το 1864 έφυγε από την ζωή ο Γιάννης Μακρυγιάννης, μία από τις πιο σημαντικές μορφές της Ελληνικής Επανάστασης. Η ξεχωριστή θέση που διατηρεί μέχρι σήμερα στη συλλογική μνήμη οφείλεται κυρίως στα “Απομνημονεύματά” του, τα οποία εκδόθηκαν το 1907 από τον Γιάννη Βλαχογιάννη. Το έργο αυτό εξυμνήθηκε από τους λογοτέχνες της “γενιάς του ’30” ως κορυφαίο δείγμα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ενώ ο Γιώργος Σεφέρης τον χαρακτήρισε τον σημαντικότερο πεζογράφο της εποχής.

Πιο συγκεκριμένα, το πραγματικό όνομα του Γιάννη Μακρυγιάννη ήταν Ιωάννης Τριαντάφυλλος, ενώ το προσωνύμιο “Μακρυγιάννης” το απέκτησε λόγω του ψηλού του αναστήματος. Γεννήθηκε το 1797 σε μια ορεινή και δύσβατη περιοχή της Δωρίδας, στο χωριό Αβορίτη, κοντά στο Λιδωρίκι. Τα παιδικά του χρόνια ήταν δύσκολα, καθώς μεγάλωσε χωρίς τον πατέρα του, Δημήτριο Τριαντάφυλλο, ο οποίος έχασε την ζωή του σε μάχη κατά των Οθωμανών στη Λιβαδειά.

Σε ηλικία επτά ετών δόθηκε ως ψυχογιός σε εύπορο έμπορο, ο οποίος τον μεταχειριζόταν σκληρά, έτσι μετά από διάφορες περιπλανήσεις, κατέληξε στο σπίτι του συμπατριώτη του ΑθανασίουΛιδωρίκη, που κατοικούσε στην Άρτα και είχε στενές σχέσεις με τον Αλή Πασά. Εκεί στράφηκε στο εμπόριο και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφερε να αποκτήσει σημαντική περιουσία, όπως ακίνητα, χρήματα.

Αργότερα, το 1820 έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας και λίγο μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης συνελήφθη από τους Τούρκους στην Άρτα, από όπου κατάφερε σύντομα να αποδράσει και να ενταχθεί στο στρατιωτικό σώμα του οπλαρχηγού Γώγου Μπακόλα. Συμμετείχε στη μάχη του Σταυρού, στις 4 Αυγούστου του 1821 και την πολιορκία της Άρτας, 12 Νοεμβρίου με 4 Δεκεμβρίου του 1821, ενώ ακολούθησαν πολλές μάχες για την απελευθέρωση και την ένταξη περιοχών στην νεοσύστατη Ελλάδα.

Στις 26 Φεβρουαρίου 1829, ξεκίνησε να συγγράφει τα «Απομνημονεύματά» του, όπως ο ίδιος αναφέρει, για να αποφεύγει άσκοπες συναναστροφές σε καφενεία και παρόμοια μέρη. Παρόλο που δεν είχε επίσημη μόρφωση, κατάφερε να δημιουργήσει ένα έργο με ιδιαίτερη δύναμη και αυθεντικότητα.

Από το 1833 εκλεγόταν δημοτικός σύμβουλος στην Αθήνα και τον Ιανουάριο του 1837, ως πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου, πρότεινε την έκδοση ψηφίσματος για την παραχώρηση Συντάγματος από τον Όθωνα. Η ενέργεια αυτή είχε ως συνέπεια την απομάκρυνσή του από τη θέση του και τον κατ’ οίκον περιορισμό του, με εντολή του Άρμανσμπεργκ.

Έξι χρόνια αργότερα έλαβε ενεργό μέρος στην Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, η οποία υποχρέωσε τον Όθωνας της Ελλάδας να παραχωρήσει Σύνταγμα. Στην εθνοσυνέλευση που συγκλήθηκε στις 8 Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς, είχε σημαντική παρουσία, οργανώνοντας μια ομάδα 63 βουλευτών (πληρεξουσίων).

Στις 13 Απριλίου 1852 κατηγορήθηκε ότι συνωμοτούσε για τη δολοφονία του Όθωνα και τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό. Τον Μάρτιο του 1853 οδηγήθηκε σε δίκη και καταδικάστηκε σε θάνατο, όμως η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη. Τελικά, τον Σεπτέμβριο του 1854 έλαβε χάρη και αποφυλακίστηκε, ενώ μια δέκα χρόνια μετά έφυγε από την ζωή.

Αβορίτης

Το χωριό Αβορίτης είναι χτισμένο στις πλαγιές της Αετοράχης, σε υψόμετρο 750 μέτρων, και περιβάλλεται από δάση με δρυς και καστανιές. Στην περιοχή υπάρχουν επίσης πουρνάρια, ρείκια, κουμαριές, αριές, μέλεγες, ακακίες και αιωνόβια πλατάνια, γι’ αυτό και αποκαλείται “Βαθιά πλατάνια”, με θέα τις κορυφές της Γκιώνας, της Οίτης και των Βαρδουσίων, καθώς και μέρους της λίμνης του Μόρνου.

Η ίδρυση του χωριού δεν είναι γνωστή, καθώς χάνεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Από το 1836 το χωριό υπαγόταν στον Δήμο Αιγιτίου με την ονομασία Άβουρος, από το 1869 αναφέρεται ως Άβορος και το 1912 αναγνωρίστηκε επίσημα ως κοινότητα.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο αρχικός οικισμός βρισκόταν στη θέση Κυράσοβο, κοντά στον Μόρνο και στο σημερινό φράγμα, όπου διατηρούνται ακόμη ίχνη παλιών κτισμάτων. Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες, όπως οι ισχυροί άνεμοι και η υγρασία, ανάγκασαν τους κατοίκους να μετακινηθούν στη σημερινή τοποθεσία, η οποία τους παρείχε καλύτερες συνθήκες και επάρκεια νερού, δημιουργώντας τον οικισμό του Αβορίτη.

Σύμφωνα με τους κατοίκους, υπάρχουν δύο βασικές ερμηνείες για την προέλευσή του ονόματος του χωριού. Η πρώτη υποστηρίζει ότι προέρχεται από τη λέξη «βορός», που σημαίνει μαντρί για βοοειδή. Με το στερητικό «α-» θα σήμαινε έναν τόπο ακατάλληλο για μαντριά, κάτι που ταιριάζει με τη μορφολογία της περιοχής.

Η δεύτερη εκδοχή συνδέει το όνομα με το ρήμα βιβρώσκω, δηλαδή τρώω, από το οποίο προέρχεται η λέξη βορά, τροφή. Έτσι, βορός θα μπορούσε να σημαίνει αχόρταγος, και με το στερητικό “α-” να αποδίδεται ως χορτάτος. Η εκδοχή αυτή συνδέεται με το γεγονός ότι ο Άβορος διέθετε πέντε νερόμυλους και οι κάτοικοι είχαν επάρκεια σε ψωμί και κτηνοτροφικά προϊόντα, ήταν “χορτάτοι.

Ακόμη, το όνομα του χωριού συνδέεται με τη λέξη “βουρός”, που σημαίνει πέτρινο περίφραγμα για σταυλισμό βοοειδών, όπως αναφέρεται και σε σερβο-ελληνικό λεξικό. Η εκδοχή αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι ήδη από το 1836 το χωριό εμφανίζεται ως Άβουρος.

Στην θρησκευτική κληρονομιά του χωριού εντάσσεται η παλαιά εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, η οποία θεωρείται μετόχι της Μονής Βαρνάκοβας, γνωστή με την ονομασία “Λόντζ, η οποία πιθανότατα λειτουργούσε ως ένα είδος υπόγειου χώρου λατρείας, καθώς βρισκόταν χαμηλότερα από το έδαφος και η είσοδός της γινόταν μέσω 10–12 σκαλοπατιών.

Με την πάροδο του χρόνου κατεδαφίστηκε και ανεγέρθη στη θέση της νέα εκκλησία το 1898, χρησιμοποιώντας υλικά από το παλιό κτίσμα. Μάλιστα, ένα κομμάτι από το παλαιό Ναό, που ενσωματώθηκε στη νέα κατασκευή, φέρει δυσανάγνωστη την χαραγμένη χρονολογία “292”, η οποία πιθανότατα είναι το 1292. Ακόμη, το παλιό ξυλόγλυπτο τέμπλο της εκκλησίας, διατηρώντας μέχρι σήμερα τα χρώματά του, μεταφέρθηκε και τοποθετήθηκε στα εξωκλήσια του Αγίου Ιγνατίου και του Αγίου Γεωργίου.

Στην περιοχή υπάρχουν επίσης τα εξωκλήσια της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, καθώς και ένα νεότερο στον λόφο της Αβορόραχης, αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία και τον Άγιο Αθανάσιο.

Την παραμονή, ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου, στον χωριό πραγματοποιείται παραδοσιακό πανηγύρι που θεωρείται μοναδικό στην περιοχή και πραγματοποιείται στην κεντρική πλατεία του χωριού. Η γιορτή ολοκληρώνεται την τρίτη ημέρα με ψυχαγωγικές εκδηλώσεις, παραδοσιακά τραγούδια, ιδιαίτερους χορούς της περιοχής, όπως είναι ο πανωζέ, θεατρικές παραστάσεις με επίκαιρο περιεχόμενο, τον χορό του στολισμένου γαϊδάρου, καθώς και έθιμα όπως το τρίψιμο του πιπεριού και το σπάσιμο της κολοκύθας.

Η ζωή του Γιάννη Μακρυγιάννη και η ιστορία του τόπου του συνθέτουν μια κοινή αφήγηση που κρατά ζωντανή τη μνήμη του παρελθόντος. Ο Γιάννης Μακρυγιάννης, ως αγωνιστής του ’21, άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμα του στην εθνική μνήμη μέσα από τη δράση του και τα “Απομνημονεύματά” του, όπως και το χωριό του, με τη μακρά ιστορική του διαδρομή και τις ζωντανές παραδόσεις του, που διατηρεί μέχρι σήμερα.

  • Τεύχος 39 – Μάρτιος 2026

    Τεύχος 39 – Μάρτιος 2026

Τελευταία άρθρα