Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

ΒΟΥΝΑ (1920 x 100 px) (1)
previous arrow
next arrow
BOYNA (1920×500)
previous arrow
next arrow
,

“Σήμερα Μαύρος Ουρανός” –To Μοιρολόι της Παναγιάς

Η ταύτιση και η συμπόνοια με τον πόνο της Παναγίας που βλέπει τη μαρτυρική πορεία και τη Σταύρωση του παιδιού της

Το “Μοιρολόι της Παναγίας” αποτελεί μία από τις πιο συγκινητικές και βαθιά ριζωμένες εκφράσεις της ελληνικής πασχαλινής παράδοσης. Συνδέεται άμεσα με το πένθος της Μεγάλης Παρασκευής, εκφράζοντας, μέσα από τον λόγο και τη μελωδία, τον ανθρώπινο πόνο της μητέρας μπροστά στη θυσία του παιδιού της.

Σε ένδειξη ταύτισης και συμπόνιας για τον πόνο της Παναγίας, που βλέπει τη Σταύρωση του παιδιού της, πολλές γυναίκες, κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας στα χωριά, ψάλλουν στην εκκλησία, μετά την Αποκαθήλωση, το “Μοιρολόι ή Καταλόι της Παναγιάς”. Πρόκειται για έναν συγκινητικό θρήνο, που έχει διασωθεί σε πολλές μορφές, με περισσότερες από 250 παραλλαγές και ζωντανεύει σε πολλές περιοχές του ελληνισμού, διατηρώντας αναλλοίωτη τη συγκινησιακή του δύναμη μέσα στον χρόνο.

Είναι ένα μεσαιωνικό, εκτενές και ομοιοκατάληκτο στιχούργημα λόγιας προέλευσης, το οποίο γνώρισε ευρεία λαϊκή αποδοχή. Επηρεασμένο από τα αποσπάσματα των Ευαγγελίων και την εκκλησιαστική υμνογραφία, αποτελεί έναν βαθιά ανθρωποκεντρικό αφηγηματικό θρήνο για τη μαρτυρική πορεία του Χριστού προς τη Σταύρωση, μέσα από τα μάτια και τα συναισθήματα της μητέρας Του.

Τραγουδιέται από γυναίκες γύρω από τον Επιτάφιο, ακολουθώντας το ύφος και το ήθος των παραδοσιακών μοιρολογιών, εκφράζοντας τη συμπόνια και την ταύτιση με τη μητρική, ανθρώπινη πλευρά της Παναγίας. Ακόμη, ο τελετουργικός τρόπος με τον οποίο επιτελείται το έθιμο φανερώνει βαθύτερες, προχριστιανικές ρίζες, που συνδέονται με τις αρχαίες πρακτικές του θρήνου και την συλλογική έκφραση του πένθους.

Οι στοίχοι από το Μοιρολόι:

Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα
σήμερον όλοι θλίβονται και τα βουνά λυπούνται,
σήμερον έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,
οι άνομοι και τα σκυλιά και οι τρισκαταραμένοι,
για να σταυρώσουν τον Χριστό, τον πάντων βασιλέα.

Ο Κύριος ηθέλησε να μπει σε περιβόλι
να λάβει δείπνο μυστικό, να μην το λάβουν όλοι.

Η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της,
τας προσευχάς της έκανε για το Μονογενή της.

Φωνή εξήλθ’ εξ ουρανού υπ’ αρχαγγέλου στόμα
σώνουν Κυρά μου οι προσευχές, σώνουν και οι μετάνοιες
και τον Υιό Σου πιάσανε και στον φονιά τον πάνε.
Σαν κλέφτη τον επιάσανε και σαν φονιά τον πάνε
και στου Πιλάτου τις αυλές εκεί τον τυραννάνε.

– Χαλκιά, χαλκιά, φτιάσε καρφιά, φτιάσε τρία περόνια.
Και κείνος ο παράνομος βαρεί και φτιάνει πέντε.
Συ, φαραέ, που τα ’φτιασες, πρέπει να μας διδάξεις.
– Βάλτε τα δυό στα πόδια του, τ’ άλλα τα δυό στα χέρια,
το πέμπτο το φαρμακερό βάλτε το στην καρδιά Του
να τρέξει αίμα και νερό να λιγωθεί η καρδιά του.

Η Παναγιά πλησίασε και τα δεξιά κοιτάξει, κανένα δε γνωρίζει.

Κοιτά και δεξιότερα, βλέπει τον Αη Γιάννη:
– Αη Γιάννη, Αη Γιάννη Πρόδρομε και Βαπτιστά του Υιού μου,
μην είδες τον Υιόκα μου τον διδάσκαλό σου;
– Δεν έχω στόμα να σου πω, γλώσσα να σου μιλήσω.

Δεν έχω χέρι, πάλαμο για να σου Τον εδείξω.
Βλέπεις εκείνον τον γυμνό τον παραπονεμένο
όπου φορεί πουκάμισο στο αίμα βουτηγμένο;
Εκείνος είναι ο Γιόκα Σου και ο Διδάσκαλός Σου.

Η Παναγιά του μίλησε, η Παναγιά του λέει:
– Δε μου μιλείς παιδάκι μου, δε μου μιλείς παιδί μου;
– Τι να σου πω Μανούλα μου που διαφορά δεν έχεις;
Μόνο το Μέγα Σάββατο κοντά το μεσημέρι
που θα λαλήσει ο πετεινός, σημαίνουν οι καμπάνες.

Μοιρολόι Μεγάλης Παρασκεύης

  • Τεύχος 39 – Μάρτιος 2026

    Τεύχος 39 – Μάρτιος 2026

Τελευταία άρθρα