Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

,

“Του Μάρτη ο ήλιος βάφει και πέντε μήνες δεν ξεβάφει”

Καλό μήνα!

Καλωσόρισες Μάρτιε!

Ο Μάρτιος σηματοδοτεί την έναρξη της άνοιξης και φέρνει μαζί του ανανέωση, ζωντάνια και ελπίδα για τη νέα γεωργοκτηνοτροφική περίοδο. Στην ελληνική παράδοση, ο Μάρτιος συνδέεται με πλήθος εθίμων που σχετίζονται με την προστασία από τον ήλιο, την ευφορία της γης και την αλλαγή του καιρού.

Στην Αρχαία Ρώμη ήταν ο πρώτος μήνας του έτους, καθώς το ρωμαϊκό ημερολόγιο ξεκινούσε την εποχή της άνοιξης, κοντά στην εαρινή ισημερία. Το όνομά του μήνα προέρχεται από τον θεό Mars, τον Άρη, ο οποίος θεωρούνταν προστάτης των Ρωμαίων. Το 153 π.Χ., προστέθηκαν στο ρωμαϊκό ημερολόγιο ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος στην αρχή του έτους, ο Μάρτιος μετακινήθηκε στην τρίτη θέση και έτσι καθιερώθηκε ως ο τρίτος μήνας στο δωδεκάμηνο ημερολόγιο.

Σύμφωνα με την ελληνική λαογραφία, υπάρχουν πολλές παραδόσεις που εξηγούν τον άστατο καιρό του Μαρτίου. Μια από αυτές εξηγεί πως ο Μάρτιος έχασε τη θέση του πρώτου μήνα του έτους, επειδή οι υπόλοιποι μήνες τον τιμώρησαν, δίνοντας τα πρωτεία στον Γενάρη, καθώς ο Μάρτιος τους ξεγέλασε, πίνοντας όλο το κρασί από το κοινό τους βαρέλι. Έτσι, όταν ο Μάρτης θυμάται το κρασί που ήπιε, χαμογελάει και ο καιρός είναι ξάστερος, ενώ όταν θυμάται την τιμωρία του, κλαίει και ο καιρός γίνεται βροχερός.

Μία άλλη διήγηση αναφέρει πως ο Μάρτιος είχε δύο γυναίκες, μία καλή και μία κακή, και ο καιρός εξαρτάται από το ποια βρίσκεται κοντά του. Ακόμη, σύμφωνα με τις “Ημέρες της Γριάς”, ο Μάρτιος δανείστηκε τις τρεις τελευταίες ημέρες του Φεβρουαρίου, τις πιο κρύες, για να τιμωρήσει τη γριά τσοπάνισσα των βουνών, που καυχήθηκε πως δεν θα μπορούσε να της κάνει κακό ο μήνας.

Οι ελληνικές διηγήσεις αντικατοπτρίζονται και μέσα από πολλές παροιμίες:

“Άλλα λογαριάζει ο Μάρτης, κι άλλα η Σαρακοστή.”

“Μάρτης, γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης.”

“Αν δώσει ο Μάρτης δυο νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σ’ εκείνο το ζευγά που ’χει πολλά σπαρμένα.”

“Αν δώσει ο Μάρτης και κακιώσει, μες στα χιόνια θα μας χώσει.”

“Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα.”

Ένα από τα πιο γνωστά ελληνικά έθιμα του Μαρτίου είναι το δέσιμο του «Μάρτη». Την πρώτη ημέρα του μήνα, οι μητέρες δένουν στα χέρια των παιδιών τους μια στριμμένη ασπροκόκκινη κλωστή, για να τα προστατεύσει από τις ακτίνες του ήλιου, που θεωρούνται επικίνδυνες αυτή την εποχή.

Στις αρχές του μήνα, στις 8 Μαρτίου, την τιμητική της έχει η γυναίκα, με την Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας, ως ημέρα μνήμης για τους αγώνες ανάδειξης και διεκδίκησης των δικαιωμάτων τους. Ακόμη, ο Μάρτιος συνδέεται στενά με τη Μεγάλη Σαρακοστή, τη μεγάλη νηστεία πριν το Πάσχα, ενώ υπάρχει και η παροιμία, “Λείπει ο Μάρτης με τη Σαρακοστή;”, που αναφέρεται όσους εμφανίζονται ή αναμειγνύονται παντού. Ακόμη, τιμάται η επέτειος της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, στις 25 Μαρτίου, η οποία καθιερώθηκε το 1838, για να συμπίπτει με τη χριστιανική εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

  • Και αυτόν τον μήνα, κάθε γιορτή στα χωριά μας, τη ζούμε μαζί στα χωριάτικα!
  • Τεύχος 37 – Ιανουάριος 2026

    Τεύχος 37 – Ιανουάριος 2026

Τελευταία άρθρα