Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

,

Γιατί σπάμε ρόδι την Πρωτοχρονιά στο κατώφλι του σπιτιού μας;

Το πρωτοχρονιάτικο έθιμο του σπασίματος του ροδιού και ο συμβολισμός του

Το ρόδι, που εννοιολογικά σημαίνει ροή και δύναμη, θεωρείται καρπός-σύμβολο της αφθονίας, της γονιμότητας, της καλοτυχίας και του πλούτου. Ο λόγος είναι απλός: η εικόνα του. Ένα σκληρό, κλειστό περίβλημα που, όταν ανοίξει, αποκαλύπτει δεκάδες κατακόκκινους σπόρους. Αυτή η αντίθεση έκανε το ρόδι παγκόσμιο σύμβολο ζωής, αφθονίας και συνέχειας.

Στην αρχαία ελληνική σκέψη, το ρόδι συνδεόταν άμεσα με τη ζωή, την αιωνιότητα, τον γάμο και τη γονιμότητα. Η ροδιά και οι καρποί της ήταν αφιερωμένοι στην Αφροδίτη, στην Περσεφόνη, στη Δήμητρα, στην Αθηνά, και στην Ήρα. Το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Ήρας στο Άργος την απεικόνιζε να κρατά στο ένα χέρι ρόδι και στο άλλο σκήπτρο, ενώ ο μύθος της Περσεφόνης συνοψίζει τη σημασία του ροδιού: τρώγοντας τους σπόρους του, δέθηκε οριστικά με τον Άδη, αλλά ταυτόχρονα εξασφάλισε την κυκλική της επιστροφή στη ζωή και την άνοιξη.

Στο χριστιανικό πολιτισμό, το πλήθος των σπόρων του ροδιού, που συγκρατείται μέσα σε ένα φλοιό, συμβολίζει την αιδημοσύνη της Εκκλησίας και την ενότητα της πίστης. Το αόρατο, πλούσιο και εύγευστο εσωτερικό του συμβολίζει τη μη ορατή παρουσία του Θεού και την προσδοκία για τις χαρές που έρχονται.

Το σπάσιμο του ροδιού την Πρωτοχρονιά

Η αλλαγή του χρόνου είναι από τη φύση της μια έντονα συμβολική στιγμή. Ένας κύκλος ολοκληρώνεται και ένας νέος ξεκινά. Σε τέτοιες μεταβάσεις, οι άνθρωποι ανέκαθεν αισθάνονταν την ανάγκη να «ευνοήσουν» το μέλλον, να θέσουν τις βάσεις για μια καλύτερη αρχή. Το ρόδι, φορτισμένο με αιώνες συμβολισμών, ταίριαξε απόλυτα σε αυτόν τον ρόλο.

Το πρωτοχρονιάτικο έθιμο του σπασίματος του ροδιού έχει σαφή σκοπό: να υποδεχτεί τον νέο χρόνο με τύχη, αφθονία και χαρά. Συνήθως, ο νοικοκύρης ή ένα πρόσωπο που θεωρείται γουρλίδικο σπάει το ρόδι στο κατώφλι του σπιτιού, ώστε οι σπόροι να σκορπιστούν παντού. ‘Οσο πιο γεροί, κατακόκκινοι και όμορφοι είναι, τόσο πιο χαρούμενες και ευλογημένες πιστεύεται ότι θα είναι οι μέρες του νέου χρόνου.

Το κατώφλι δεν επιλέγεται τυχαία. Αποτελεί το όριο ανάμεσα στο μέσα και το έξω, στο παλιό και το καινούργιο, άρα και ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον.

Κατά το σπάσιμο του ροδιού συνηθίζεται να λέγονται ευχές όπως: «Όσο βαρύ είναι το ρόδι, τόσο βαρύ να είναι και το πορτοφόλι μας, και όσο γεμάτο είναι το ρόδι, τόσο γεμάτο να είναι το σπίτι μας», ή «με υγεία, χαρά και ευτυχία το νέο έτος, και όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να γεμίσουν την τσέπη μας».

Ο χρόνος που φεύγει, με όλα όσα κουβαλούσε, κλείνει οριστικά. Για να φανερωθεί η αφθονία, πρέπει πρώτα να σπάσει το κέλυφος. Πέρα από την τύχη, το έθιμο φέρει και έναν έντονο συμβολισμό κάθαρσης και ανανέωσης.

Σήμερα, παρά τις αλλαγές που έχει επιφέρει ο σύγχρονος τρόπος ζωής, το σπάσιμο του ροδιού εξακολουθεί να διατηρείται, ιδίως στα χωριά μας. Υπενθυμίζει τη δύναμη της παράδοσης, της συλλογικής εμπειρίας και της ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο, γεμάτο υγεία, αγάπη και ευημερία.

Καλή χρονιά με υγεία και αφθονία!

  • Τεύχος 36 – Δεκέμβριος 2025

    Τεύχος 36 – Δεκέμβριος 2025

Τελευταία άρθρα