Το καλάθι αυτή τη στιγμή είναι άδειο!
horiatika.press@gmail.com
Λαογραφία: H επιστήμη που δεν γνωρίζαμε πως μας αφορά
Η υποψήφια Διδάκτωρ Λαογραφίας Κατερίνα Σχοινά μοιράστηκε μαζί μας τις γνώσεις και τις απόψεις σχετικά με την επιστήμη της Λαογραφίας και το αντικείμενο μελέτης της, φωτίζοντας τη σημασία της για την κατανόηση της παράδοσης και της πολιτισμικής ταυτότητας.
Όταν γίνεται λόγος για Λαογραφία, πολλοί σκέφτονται μόνο πανηγύρια, παραδοσιακούς χορούς και “κατσούνες”. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια επιστήμη της Νεωτερικότητας, που γεννήθηκε για να μελετήσει τον λαϊκό πολιτισμό, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εκφράζονται, επικοινωνούν και νοηματοδοτούν τον κόσμο τους, μέσα από τη γλώσσα, τις αφηγήσεις, τις συνήθειες και τα συλλογικά τους σύμβολα.
Δημιουργήθηκε την εποχή που τα έθνη-κράτη διαμόρφωναν την ταυτότητά τους και ένιωθαν την ανάγκη να καταγράψουν και να ερμηνεύσουν την παράδοση. Δεν είναι, λοιπόν, «παλιό κατάλοιπο», αλλά προϊόν της επιστημονικής σκέψης του 19ου αιώνα, όταν η Ευρώπη προσπάθησε να κατανοήσει τον εαυτό της μέσα από τη φωνή των ίδιων των ανθρώπων της.
Σύμφωνα με τον Νικόλαο Πολίτη, θεμελιωτή της Λαογραφίας στην Ελλάδα,
“Λαογραφία είναι η επιστήμη η εξετάζουσα τον πνευματικόν και υλικόν βίον του λαού”.
Αργότερα, ο Αμερικανός λαογράφος Dan Ben-Amos την όρισε ως
“Δημιουργική επικοινωνία σε μικρές ομάδες, που μεταδίδεται με ποικιλία και παραλλαγές”.
Οι δύο αυτοί ορισμοί, μεταξύ πολλών άλλων, φανερώνουν πως η Λαογραφία δεν περιορίζεται στην καταγραφή του «παλιού», αλλά αποτελεί μια ζωντανή και διαρκώς εξελισσόμενη περιοχή γνώσης, έναν επιστημονικό οργανισμό που αναπνέει μέσα στην κοινωνία.
Το πρόβλημα είναι ότι η Λαογραφία παραμένει συχνά αόρατη στο δημόσιο πεδίο. Παρά τη συμβολή της στην κατανόηση του πολιτισμού, αντιμετωπίζεται ακόμη ως “γραφική” ή ως “περιθωριακή” επιστήμη, περιορισμένη στα έθιμα και στις παραδόσεις του παρελθόντος. Αυτή η αντίληψη όμως αγνοεί τη σύγχρονη δυναμική της και την επιστημονική της θέση.
Η σημερινή Λαογραφία μελετά τον τρόπο με τον οποίο οι κοινότητες βιώνουν και αφηγούνται φυσικές καταστροφές και κοινωνικές κρίσεις, τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης, την κυκλοφορία των “memes”, των θεωριών συνωμοσίας και των διαδικτυακών τόπων μνήμης, όπως και πληθώρα άλλων θεμάτων. Πρόκειται, επομένως, για μια επιστήμη που ερμηνεύει πώς οι κοινότητες, παραδοσιακές ή σύγχρονες, συγκροτούν την ταυτότητά τους μέσα από αφηγήσεις, τραγούδια, εικόνες και συμβολικές πρακτικές.
Αν όλα αυτά φαίνονται «δευτερεύοντα», αρκεί να σκεφτούμε πώς ένα διαδικτυακό αστείο, ένα τραγούδι της στιγμής ή μια φράση που έγινε viral μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί συλλογικής εκτόνωσης, συναισθηματικής διαχείρισης και κοινωνικού σχολιασμού.
Επομένως, αν θέλουμε πραγματικά να κατανοήσουμε την κοινωνία μας, χρειάζεται να αφουγκραζόμαστε τις αφηγήσεις των ανθρώπων, να αναγνωρίζουμε τα άτυπα δίκτυα νοήματος μέσα από τα οποία ερμηνεύουν την εμπειρία τους. Εκεί ακριβώς εδράζεται η Λαογραφία ως εργαλείο κατανόησης της καθημερινότητας και των τρόπων με τους οποίους οι κοινότητες νοηματοδοτούν τον κόσμο τους. Κι αν ακόμη πάσχει από ορατότητα ή αν συχνά θεωρείται λανθασμένα ως «παραδοσιολατρεία» ή ως επιστροφή στο παρελθόν, στην ουσία αποτελεί το πιο σύγχρονο βλέμμα που διαθέτουμε για να ερμηνεύσουμε τη σχέση ανάμεσα στο άτομο, τη συλλογικότητα και την πολιτισμική έκφραση.
“Η Λαογραφία δεν κοιτά απλώς πίσω, αλλά μας βοηθά να κατανοήσουμε πώς ζούμε, μιλάμε και θυμόμαστε σήμερα.” -Κατερίνα Σχοινά
Δημοσιεύθηκε στο τεύχος 34 της εφημερίδας.
Οι λαξευτοί τάφοι του λόφου Αγίου Αθανασίου στο Ροδολίβος
Διαβάστε περισσότερα: Οι λαξευτοί τάφοι του λόφου Αγίου Αθανασίου στο ΡοδολίβοςΤα λαξευτά σπήλαια που φαίνεται να αποτελούσαν νεκροταφείο αρχαίου οικισμού
Τα αποτελέσματα των πρωταθλημάτων ΕΠΣ Σερρών το Σαββατοκύριακο 28/02-01/03
Διαβάστε περισσότερα: Τα αποτελέσματα των πρωταθλημάτων ΕΠΣ Σερρών το Σαββατοκύριακο 28/02-01/03Ολοκληρώθηκε η 20η αγωνιστική της Α΄ Κατηγορίας με νικητή την ομάδα του Ροδολίβους. Στον 3ο…
Σαν σήμερα 02/03 στο χωριό Εξάμπελα
Διαβάστε περισσότερα: Σαν σήμερα 02/03 στο χωριό ΕξάμπελαΜε αφορμή την επέτειο θανάτου του Νικόλαου Τσελεμεντέ, ανακαλύπτουμε το έργο του και τον τόπο…
Υποψήφια Διδάκτωρ Λαογραφίας ΕΚΠΑ – Υπότροφος ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.
Λαογραφία: H επιστήμη που δεν γνωρίζαμε πως μας αφορά
Ανακοινώθηκε η περίοδος καυσοξύλευσης
Διαβάστε περισσότερα: Ανακοινώθηκε η περίοδος καυσοξύλευσηςΑπό 01 έως 10 Μαρτίου – Τι πρέπει να προσέξετε
Τα αποτελέσματα των πρωταθλημάτων ΕΠΣ Σερρών το Σαββατοκύριακο 28/02-01/03
Διαβάστε περισσότερα: Τα αποτελέσματα των πρωταθλημάτων ΕΠΣ Σερρών το Σαββατοκύριακο 28/02-01/03Ολοκληρώθηκε η 20η αγωνιστική της Α΄ Κατηγορίας με νικητή την ομάδα του…
5 ενδιαφέροντα facts για το Παγγαίο όρος
Διαβάστε περισσότερα: 5 ενδιαφέροντα facts για το Παγγαίο όροςΜε αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βουνού, μαθαίνουμε όσα δε ξέρουμε για το…
Πώς να περάσετε την Τσικνοπέμπτη στο χωριό
Διαβάστε περισσότερα: Πώς να περάσετε την Τσικνοπέμπτη στο χωριόΔείτε εδώ όλες τις εκδηλώσεις!
Γιώργος Νείρος: “Τα βουνά ενώνουν πολιτισμούς”
Διαβάστε περισσότερα: Γιώργος Νείρος: “Τα βουνά ενώνουν πολιτισμούς”Από το Παγγαίο στα Ιμαλάια!
Σαν σήμερα 02/03 στο χωριό Εξάμπελα
Διαβάστε περισσότερα: Σαν σήμερα 02/03 στο χωριό ΕξάμπελαΜε αφορμή την επέτειο θανάτου του Νικόλαου Τσελεμεντέ, ανακαλύπτουμε το έργο του…
Οι λαξευτοί τάφοι του λόφου Αγίου Αθανασίου στο Ροδολίβος
Διαβάστε περισσότερα: Οι λαξευτοί τάφοι του λόφου Αγίου Αθανασίου στο ΡοδολίβοςΤα λαξευτά σπήλαια που φαίνεται να αποτελούσαν νεκροταφείο αρχαίου οικισμού
Σαν σήμερα 27/02 στο χωριό Παλαμά
Διαβάστε περισσότερα: Σαν σήμερα 27/02 στο χωριό ΠαλαμάΜε αφορμή την επέτειο θανάτου του Κωστή Παλαμά, ανακαλύπτουμε τον Παλαμά Καρδίτσας
Δείτε ακόμη
Υποψήφια Διδάκτωρ Λαογραφίας ΕΚΠΑ – Υπότροφος ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.
Λαογραφία: H επιστήμη που δεν γνωρίζαμε πως μας αφορά
Αφήστε μια απάντηση