Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

ΒΟΥΝΑ (1920 x 100 px) (1)
previous arrow
next arrow
BOYNA (1920×500)
previous arrow
next arrow
, ,

“Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια, ήρθε των Βαγιών η εβδομάδα.”

Από τόπο σε τόπο, τα έθιμα το Σάββατο του Λαζάρου εκφράζονται με διαφορετικούς τρόπους

Έφτασε το Σάββατο του Λαζάρου, μια ημέρα γεμάτη πίστη και παράδοση, αφιερωμένη στο θαύμα της Ανάστασης του Λαζάρου από τον Ιησού, τέσσερις ημέρες μετά τον θάνατό του.

Σύμφωνα με την ελληνική παράδοση, η ημέρα αυτή σηματοδοτεί την προετοιμασία για τη Μεγάλη Εβδομάδα και συνοδεύεται από έθιμα που συνδέουν τη θρησκευτική πίστη με την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Το Σάββατο του Λαζάρου είναι ημέρα κατά την οποία, οι ερημίτες μοναχοί επιστρέφουν στα μοναστήρια για να συμμετέχουν στις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της ημέρας είναι η παρασκευή μικρών γλυκών ψωμιών σε σχήμα ανθρώπου, που συμβολίζουν τον Λάζαρο, όπου χρησιμοποιούνται νηστίσιμα υλικά, με την κανέλα και το γαρύφαλλο να δίνουν ξεχωριστή γεύση και άρωμα. Στην Κρήτη, τα Λαζαράκια αποτελούν οικογενειακή υπόθεση, με τις οικογένειες να φτιάχνουν μεγάλες ποσότητες, συχνά αρωματισμένες με κανέλα και γλυκάνισο, διατηρώντας μια παράδοση που περνά από γενιά σε γενιά.

Στη Μακεδονία και τη Θράκη, την παραμονή της γιορτής, οι Λαζαρίνες μαζεύουν λουλούδια από τα λιβάδια γύρω από τα χωριά, με τα οποία στολίζουν τα καλάθια τους κατά την επόμενη μέρα. Με παραδοσιακές φορεσιές και στολές, γυρνούν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα “Λαζαρικά”, χαρίζοντας τους αυγά, φρούτα ή άλλα φαγώσιμα για τα χαρμόσυνα νέα της Ανάστασης του Λαζάρου, ένα έθιμο με αναφορά στην αναγέννηση και τη γονιμότητα.

Στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία, τα παιδιά κρατούν καλαθάκια και επισκέπτονται τα σπίτια για να τραγουδήσουν τα κάλαντα του Λαζάρου, ενώ τα Λαζαράκια προσφέρονται συχνά ως ανταπόδοση, συνδέοντας το έθιμο με τη χαρά της κοινότητας.

Στις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα και το Ιόνιο, το έθιμο διατηρεί τον ίδιο πυρήνα, αλλά διαφοροποιείται στις λεπτομέρειες, με διαφορετικές ζύμη, αρώματα και μικρές παραλλαγές στο πλάσιμο, χωρίς όμως να χάνει τον συμβολισμό του ομοιώματος του Λαζάρου. Σε πολλές περιοχές, μάλιστα, συνηθίζεται να κρατούν ένα λαζαράκι στο σπίτι για μεγάλο διάστημα, ως φυλαχτό για την υγεία και την προστασία της οικογένειας, όπως καταγράφεται και σε λαογραφικές μελέτες του 20ού αιώνα.

Η δύναμη των εθίμων είναι ότι ενώνουν τους ανθρώπους, τα παιδιά βγαίνουν στους δρόμους, τα σπίτια ανοίγουν και οι άνθρωποι ανταλλάσσουν ευχές. Μέσα από αυτή τη διαδρομή, φτάνουμε σιγά σιγά στο Πάσχα με έναν πιο ουσιαστικό τρόπο, με το να κατανοούμε, να συμμετέχουμε και να βιώνουμε το μήνυμα που φέρνει.

Τα κάλαντα του Λαζάρου

Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια,
ήρθε των Βαγιών η εβδομάδα.

Ξύπνα Λάζαρε και μην κοιμάσαι,
ήρθε η μέρα σου και η χαρά σου.

Πού ήσουν Λάζαρε; Πού ήσουν κρυμμένος;
Κάτω στους νεκρούς, σαν πεθαμένος.

Δε μου φέρνετε, λίγο νεράκι,
που ‘ν’ το στόμα μου πικρό φαρμάκι.

Δε μου φέρνετε λίγο λεμόνι,
πού ‘ν’ το στόμα μου, σαν περιβόλι.

Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια,
ήρθε η Κυριακή που τρώνε τα ψάρια.

Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι,
ήρθε η μάνα σου από την πόλη,

εσένα ‘φέρε χαρτί και κομπολόι.

Γράψε Θόδωρε και εσύ Δημήτρη,
γράψε Λεμονιά και Κυπαρίσσι.

Το κοφινάκι μου θέλει αυγά,
κι η τσεπούλα μου θέλει λεφτά.

Βάγια, Βάγια και Βαγιώ,
τρώνε ψάρι και κολιό.

Και την άλλη Κυριακή,
τρώνε το ψητό τ᾿ αρνί.

Καλή Ανάσταση!

Τα έθιμα του Σαββάτου του Λαζάρου, από τα Λαζαράκια μέχρι τα κάλαντα των Λαζαρίνων, διατηρούν ζωντανή την παράδοση και την κοινότητα. Μέσα από αυτά, η πίστη, η χαρά και η αλληλεγγύη περνούν από γενιά σε γενιά, ενώ η άνοιξη και η αναγέννηση γίνονται ορατές όχι μόνο στη φύση, αλλά και στις καρδιές όλων. Κρατώντας ζωντανά αυτά τα έθιμα, συνδέουμε το παρελθόν με το παρόν και φέρνουμε την ουσία της γιορτής πιο κοντά σε κάθε μας μέρα.

  • Τεύχος 38 – Φεβρουάριος 2026

    Τεύχος 38 – Φεβρουάριος 2026

Τελευταία άρθρα