Τα πέτρινα γεφύρια του Δήμου Αμφίπολης: Δεσμοί ανθρώπων, τόπων και ιστορίας

Στην περιοχή του Δήμου Αμφίπολης συναντάμε χαρακτηριστικά δείγματα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, τα πέτρινα γεφύρια, που εξυπηρετούσαν για πολλά χρόνια τις ανάγκες μετακίνησης των κατοίκων προς τα κτήματα και τις γύρω περιοχές.

Πιο συγκεκριμένα, τα πέτρινα γεφύρια της περιοχής που κατασκευάστηκαν κυρίως τον 18ο και 19ο αιώνα είναι του Καναρά, του Προφήτη Ηλία και του Σιουλναρούδη στην Πρώτη, καθώς και το τρίτοξο “Κατίν Κιοπερσί” στην Κορμίστα, που χρονολογείται από την Τουρκοκρατία. Το πιο μεγάλο από όλα είναι το γεφύρι της Αγγίστας με πέντε τόξα. Το γεφύρι είναι μυτερό στην κορυφή, φτάνει τα 59 μέτρα μήκος, το πλάτος του είναι 4,5 μέτρα και το ύψος της μεγαλύτερης καμάρας του είναι στα 5,5 μέτρα. Θεωρείται το μεγαλύτερο στην Ανατολική Μακεδονία και το τρίτο μεγαλύτερο σε όλη τη Μακεδονία.

Ακόμη, στον παλιό δρόμο που ένωνε τα Λακκοβίκια με τη Γαληψό υπάρχουν ακόμα πέτρινα γεφύρια που περνούσαν πάνω από μεγάλα ρέματα. Ξεχωρίζει ιδιαίτερα το “Κάτω Γεφύρι”, το οποίο διατηρείται σε καλή κατάσταση και είναι γνωστό για την κατασκευή του με το μυτερό, οξυκόρυφο τόξο του. Το γεφύρι βοηθούσε τους κατοίκους να μετακινούνται εύκολα προς τα κτήματα που βρίσκονταν προς τη θάλασσα και προς τη Γαληψό. Δεν υπάρχουν ακριβείς ιστορικές πληροφορίες για το πότε κατασκευάστηκε, θεωρείται πως χτίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα.

Ξεχωρίζει και η ξύλινη γέφυρα της αρχαίας Αμφίπολης, που συνέβαλε στην οικονομική και εμπορική ανάπτυξή της αρχαίας πόλης, καθώς διέσχιζε τον ποταμό Στρυμόνα. Η πόλη είχε στρατηγική σημασία, καθώς διέθετε ξυλεία για ναυπηγική, όπου και κατέφθαναν οι πρώτες πληροφορίες για τον τρόπο κατασκευής των ξύλινων γεφυρών κατά την κλασική εποχή, κυρίως για τη διάταξη των πασσάλων. Σημαντικό στοιχείο αποτελούσε και η κοντινή απόσταση της αρχαίας πόλης από τα χρυσορυχεία του Παγγαίου.

Η γέφυρα χρονολογείται πως χτίστηκε στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., όπως καταγράφεται και από τον Θουκυδίδη, το 422 π.Χ., όπου ο Βρασίδας την κατέλαβε κατά τη μάχη με τον Κλέωνα. Αναφορές υπάρχουν και σε άλλους αρχαίους συγγραφείς, όπως ο Ευριπίδης, ο Χάρωνας, ο Αρριανός και ο Ηρόδοτος. Η γέφυρα είχε μήκος περίπου 275 μέτρων και βρισκόταν βόρεια της πύλης Γ΄ προς τον ποταμό. Συνολικά έχουν βρεθεί 101 πάσσαλοι από την κατασκευή της, πάνω στους οποίους στηριζόταν πιθανότατα ένα ξύλινο κατάστρωμα. Οι πάσσαλοι ανήκουν σε διαφορετικές εποχές, όπως την κλασική, τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή, όμως δεν έχει διασωθεί το υπόλοιπο της γέφυρας, ούτε εντοπίστηκαν στοιχεία για το πώς ακριβώς ήταν χτισμένη η γέφυρα μέσα στο ποτάμι.

Τα γεφύρια συνεχίζουν να διατηρούν ζωντανή την τοπική ιστορία και να αναδεικνύουν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της περιοχής. Παλαιότερα, είχαν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, σήμερα παραμένουν ζωντανά μέσα από τις μαρτυρίες των κατοίκων, αποτελώντας μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.