Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

ΒΟΥΝΑ (1920 x 100 px) (1)
previous arrow
next arrow
BOYNA (1920×500)
previous arrow
next arrow
,

Αρχαία Πέλλα: Νέες έρευνες φωτίζουν το παρελθόν της

Σύγχρονες έρευνες αναδεικνύουν την ιστορία και την καθημερινή ζωή των κατοίκων της

Η Αρχαία Πέλλα συνεχίζει να αποκαλύπτει σταδιακά τα μυστικά της, καθώς οι αρχαιολογικές έρευνες φέρνουν στο φως νέα στοιχεία για την έκταση, την οργάνωση και την καθημερινή ζωή της πόλης. Μέσα από το “Pella Urban Dynamics Project”, Έλληνες και ξένοι επιστήμονες αξιοποιούν σύγχρονες μεθόδους, επιχειρώντας να ανασυνθέσουν την ιστορία της πρωτεύουσας του αρχαίου μακεδονικού βασιλείου και να φωτίσουν άγνωστες πτυχές του παρελθόντος της. Η ακριβής οριοθέτηση της αρχαίας Πέλλας θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, όχι μόνο για την καλύτερη κατανόηση της ιστορίας και της εξέλιξης της πόλης, αλλά και για την αποτελεσματικότερη προστασία και διαχείριση της ευρύτερης αρχαιολογικής περιοχής.

Πρόκειται για ένα ερευνητικό πρόγραμμα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Michigan, το οποίο βρίσκεται ήδη στη δεύτερη πενταετή φάση του. Η έρευνα επικεντρώνεται στην ανασύνθεση της ιστορίας της πόλης, στον ακριβή καθορισμό των ορίων της και στην κατανόηση των αλλαγών που γνώρισε διαχρονικά. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καθημερινότητα των ανθρώπων που έζησαν στην πρωτεύουσα του αρχαίου μακεδονικού βασιλείου.

Το ερευνητικό πρόγραμμα πραγματοποιείται υπό την επιστημονική καθοδήγηση της επίτιμης Διευθύντριας του ΥΠΠΟ, Δρ. Ελισάβετ Τσιγαρίδα, του αρχαιολόγου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, Δρ. Στράτου Νανόγλου, της καθηγήτριας Κλασικής Αρχαιολογίας, Δρ. Lisa Nevett και του αρχαιολόγου Δρ. David Stone. Οι εργασίες συνδυάζουν γεωφυσικές μεθόδους, επιφανειακή έρευνα και ανασκαφές, με επίκεντρο τη μελέτη του δομημένου χώρου της Αρχαίας Πέλλας και της γύρω περιοχής της, από την ίδρυση της πόλης μέχρι και την Ελληνιστική Περίοδο.

Ακόμη, κάθε χρόνο, στο ερευνητικό πρόγραμμα συμμετέχουν και φοιτητές από το Πανεπιστήμιο του Michigan, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, καθώς και άλλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Η έρευνα βασίζεται στη συνεργασία ειδικών από διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους. Μεταξύ αυτών είναι και η καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, Σουλτάνα Βαλαμώτη, η οποία συμβάλλει στη διερεύνηση των φυτικών καταλοίπων, των καρπών και γενικότερα των διατροφικών συνηθειών των κατοίκων της αρχαίας Πέλλας.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, ήδη από τις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. φαίνεται πως είχε διαμορφωθεί ένα πολεοδομικό σχέδιο παρόμοιο με εκείνο που συναντάμε στην Ελληνιστική Πέλλα. Όταν οι Μακεδόνες δημιούργησαν τη νέα πόλη νοτιότερα, κοντά στη θάλασσα, ακολούθησαν τον ίδιο πολεοδομικό σχεδιασμό. Η παλαιότερη πόλη βρίσκεται κάτω από τα ελληνιστικά κατάλοιπα και έχει υποστεί σημαντικές καταστροφές, γεγονός που δυσκολεύει την αρχαιολογική έρευνα. Παρ’ όλα αυτά, τα διαθέσιμα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η Πέλλα υπήρχε ήδη πριν από την ίδρυση της μακεδονικής πόλης, χωρίς όμως να έχει γίνει ακόμη γνωστό ποια ακριβώς ήταν η μορφή της εκείνη την εποχή.

Ιδιαίτερα σημαντική για την αρχαιολογική έρευνα είναι η χρήση της γεωφυσικής διασκόπησης, καθώς δίνει τη δυνατότητα στους επιστήμονες να εξετάζουν τι κρύβεται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, χωρίς να απαιτούνται από την αρχή μεγάλες ανασκαφικές εργασίες. Κατά την προηγούμενη πενταετή περίοδο του προγράμματος προέκυψαν σημαντικά ευρήματα, καθώς οι ερευνητές κατάφεραν να προσδιορίσουν τα νότια όρια της αρχαίας πόλης και να εντοπίσουν την πιθανή θέση της αρχαίας ακτογραμμής, σε μια εποχή που η θάλασσα βρισκόταν πολύ πιο κοντά στην Πέλλα. Η γεωφυσική έρευνα επέτρεψε στους αρχαιολόγους να εντοπίσουν ακόμη και κατασκευές που εκτιμάται ότι συνδέονται με τις εγκαταστάσεις του αρχαίου λιμανιού.

Ακόμη, οι ερευνητές εξετάζουν και την καθημερινότητα των ανθρώπων που έζησαν στην πόλη. Για τον σκοπό αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη η ανασκαφή μιας κατοικίας, η οποία πραγματοποιείται σταδιακά με τη συμμετοχή φοιτητών. Παράλληλα, αξιοποιούνται σύγχρονες επιστημονικές τεχνικές, όπως η συλλογή μεγάλου αριθμού δειγμάτων και η ανάλυση του εδάφους, προκειμένου να εντοπιστούν ακόμη και μικροσκοπικά κατάλοιπα τροφών και άλλων οργανικών υλικών που μπορούν να προσφέρουν στοιχεία για τον τρόπο ζωής των κατοίκων.

Η σύγχρονη αρχαιολογική έρευνα δεν περιορίζεται πλέον στη μελέτη των κτηρίων ως κατασκευών, αλλά επικεντρώνεται κυρίως στους ανθρώπους που τα χρησιμοποιούσαν. Εξετάζεται, ο τρόπος με τον οποίο κατοικούσαν, οι αλλαγές που πραγματοποιούσαν στους χώρους, τα σημεία όπου προετοίμαζαν και αποθήκευαν τα τρόφιμά τους και γενικότερα τι μπορούν να αποκαλύψουν αυτά τα στοιχεία για την κοινωνία της αρχαίας Πέλλας. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η ανασκαφή βοηθά σταδιακά να αναδειχθεί η εικόνα του ίδιου του κατοίκου της αρχαίας πόλης.

Πιο συγκεκριμένα, η επιφανειακή αρχαιολογική έρευνα αποκαλύπτει ότι τα ευρήματα δεν κατανέμονται ομοιόμορφα σε όλες τις περιοχές της αρχαίας πόλης. Οι διαφορές στην πυκνότητά τους από γειτονιά σε γειτονιά βοηθούν τους αρχαιολόγους να ξεχωρίσουν τα σημεία, όπου υπήρχε μεγαλύτερη δημόσια ή οικιστική δραστηριότητα, συμβάλλοντας έτσι στην καλύτερη κατανόηση της οργάνωσης και της λειτουργίας της Αρχαίας Πέλλας.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διεθνής διάσταση του προγράμματος, καθώς συμβάλλει στην προβολή και την εξωστρέφεια της περιοχής. Κάθε καλοκαίρι, η Πέλλα υποδέχεται νέους ερευνητές από διαφορετικές χώρες, μετατρέποντας την περιοχή σε έναν δραστήριο διεθνή επιστημονικό χώρο. Επιστήμονες και φοιτητές έχουν την ευκαιρία να ανταλλάσσουν γνώσεις, εμπειρίες και σύγχρονες μεθόδους προσέγγισης και μελέτης του αρχαίου κόσμου.

Η έρευνα στην αρχαία Πέλλα συνεχίζεται, αποκαλύπτοντας σταδιακά νέα στοιχεία για την ιστορία, την οργάνωση και την καθημερινότητα των κατοίκων της. Με τη συνεργασία Ελλήνων και ξένων επιστημόνων και την αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων, η αρχαία πόλη αποκτά ξανά “ζωή”, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για το παρελθόν της Μακεδονίας.

Πηγή

  • Τεύχος 43 – Ιούλιος 2026

    Τεύχος 43 – Ιούλιος 2026

Τελευταία άρθρα