Συνδρομή

horiatika.press@gmail.com

ΒΟΥΝΑ (1920 x 100 px) (1)
previous arrow
next arrow
BOYNA (1920×500)
previous arrow
next arrow
,

Σαν σήμερα 17/09 στους Αγίους Βαβατσινιάς Λάρνακας

Στις 17 Σεπτεμβρίου του 1982, έφυγε από την ζωή ο μουσικοσυνθέτης Μάνος Λοΐζος, σε ηλικία 44 ετών. Με αφορμή την επέτειο θανάτού του, ανακαλύπτουμε το έργο και τον τόπο γέννησής του

Ο Μάνος (Εμμανουήλ) Λοΐζος ένας από τους σημαντικότερους μουσικοσυνθέτες κυπριακής καταγωγής, που άφησε έντονο αποτύπωμα στο τραγούδι, γεννήθηκε στις 22 Οκτωβρίου του 1937 στους Αγίους Βαβατσινιάς της Λάρνακας. Σε ηλικία επτά ετών εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, ενώ η σχέση του με τη μουσική ξεκίνησε ήδη από τα μαθητικά του χρόνια. Φοίτησε σε τοπικό ωδείο και ασχολήθηκε με το βιολί και την κιθάρα. Μετά την αποφοίτησή του από το Αβερώφειο Γυμνάσιο Αλεξάνδρειας, ταξίδεψε στην Αθήνα, όπου ξεκίνησε σπουδές στη Φαρμακευτική και αργότερα στην ΑΣΟΕΕ.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, πήρε την απόφαση να εγκαταλείψει τις σπουδές του και να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στη μουσική. Τα πρώτα χρόνια στην Αθήνα, για να εξασφαλίσει τα προς το ζην, εργάστηκε σε διαφορετικές δουλειές, μεταξύ άλλων ως γκαρσόνι, γραφίστας και διακοσμητής. Το 1962 γνώρισε τον Μίμη Πλέσσα, ο οποίος τον βοήθησε να κάνει το πρώτο του βήμα στη δισκογραφία. Το πρώτο τραγούδι που ηχογραφήθηκε ήταν “Το Τραγούδι του Δρόμου”, σε ελληνικούς στίχους του Νίκου Γκάτσου, πάνω σε ποίημα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, με ερμηνευτή τον Γιώργο Μούτσιο.

Τον Απρίλιο του ίδιου έτους έγινε ιδρυτικό μέλος και αντιπρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Ελληνικής Μουσικής, που είχε στόχο τόσο την υποστήριξη του έργου του Μίκη Θεοδωράκη, όσο και την ανάδειξη νέων δημιουργών. Ανέλαβε τη διεύθυνση της χορωδίας του συλλόγου και συμμετείχε μαζί της, στις παραστάσεις της μουσικής επιθεώρησης του Μίκη Θεοδωράκη “Όμορφη Πόλη”, που παρουσιάστηκε το καλοκαίρι του 1962 στο Θέατρο Παρκ, σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία.

Η καλλιτεχνική του δραστηριότητα διευρυνόταν, καθώς έγραφε τραγούδια, αλλά και μουσική για θεατρικές παραστάσεις και κινηματογραφικές παραγωγές. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, οι πολιτικές του πεποιθήσεις τον έφεραν επανειλημμένα αντιμέτωπο με τις αρχές. Μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβριο του 1973, συνελήφθη και κρατήθηκε για δέκα ημέρες στην Ασφάλεια. Με την αποκατάσταση της δημοκρατίας, συμμετείχε στις μεγάλες λαϊκές συναυλίες της μεταπολιτευτικής περιόδου. Στα τέλη του 1974 κυκλοφόρησε ο δίσκος “Τα Τραγούδια του Δρόμου”, στον οποίο συγκεντρώθηκαν τραγούδια του που είχαν απαγορευτεί ή δεν είχαν καταφέρει να ηχογραφηθούν, λόγω της λογοκρισίας κατά τη διάρκεια της επταετίας.

Από το 1974 έως το 1977 αποτέλεσε μία από τις χαρακτηριστικές παρουσίες του πολιτικού τραγουδιού.

Το 1978 ανέλαβε την προεδρία της Ένωσης Μουσικοσυνθετών Ελλάδας και συμμετείχε ενεργά στην προσπάθεια δημιουργίας οργανωμένου φορέα για την είσπραξη και προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων. Σε περίπου δύο δεκαετίες μουσικής δημιουργίας, ο Μάνος Λοΐζος έγραψε τραγούδια που έμειναν διαχρονικά στο ελληνικό ρεπερτόριο. Οι μελωδίες του, που χαρακτηρίζονται από λυρισμό και ευαισθησία, ερμηνεύτηκαν από μερικές από τις σημαντικότερες φωνές του ελληνικού τραγουδιού, όπως ο Γιάννης Καλατζής, ο Γιώργος Νταλάρας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, η Χάρις Αλεξίου, ο Γιάννης Πουλόπουλος, ο Γιάννης Πάριος, η Μαρία Φαραντούρη, ο Στέλιος Καζαντζίδης και η Δήμητρα Γαλάνη.

Ο Μάνος Λοΐζος και η μουσική του παραμένουν ζωντανοί μέσα από τα τραγούδια του, τα οποία εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό κομμάτι της ελληνικής μουσικής κληρονομιάς.

Άγιοι Βαβατσινιάς Λάρνακας

Οι Άγιοι Βαβατσινιάς, το ορεινό χωριό της επαρχίας Λάρνακας, στις νότιες υπώρειες του δάσους Μαχαιρά, βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 700 μέτρων, με τα σπίτια του να είναι χτισμένα στις πλαγιές πυριγενών λόφων, μέσα σε ορεινό τοπίο.

Η ονομασία του χωριού συνδέεται, σύμφωνα με την παράδοση, με τους Αγίους Αναργύρους, Κοσμά και Δαμιανό, στους οποίους είναι αφιερωμένη η κεντρική εκκλησία του οικισμού. Το δεύτερο συνθετικό, “Βαβατσινιάς”, φαίνεται πως προστέθηκε εξαιτίας της γειτονικής Βαβατσινιάς, προκειμένου να διαφοροποιείται ο οικισμός από άλλες περιοχές που έφεραν την ονομασία “Άγιοι”. Έτσι, η παλαιότερη πλήρης ονομασία εκτιμάται ότι ήταν “Άγιοι Ανάργυροι Βαβατσινιάς”. Ακόμη, η ονομασία συνδέεται και με τη βαβατσινιά, δηλαδή τη μουριά, ένα δέντρο που καλλιεργούνταν σε μεγάλη έκταση στην περιοχή κατά το παρελθόν. Η καλλιέργειά της οποίας σχετιζόταν άμεσα με την εκτροφή μεταξοσκωλήκων και την παραγωγή μεταξιού.

Η ακριβής ιστορία της ίδρυσης του χωριού δεν είναι πλήρως γνωστή. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι η περιοχή κατοικούνταν τουλάχιστον από τον 16ο αιώνα. Σε παλαιούς χάρτες του 1573, εμφανίζεται στην περιοχή οικισμός με την ονομασία “Sasona”, γεγονός που έχει συνδεθεί με την πιθανή ύπαρξη μεσαιωνικού οικισμού, ενδεχομένως φέουδου κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας.

Το φυσικό περιβάλλον του χωριού χαρακτηρίζεται από βαθιές κοιλάδες και μεγάλες υψομετρικές διαφορές. Το υψόμετρο ξεκινά από τα 600 μέτρα και φτάνει έως και τα 1.300 μέτρα, ενώ η περιοχή διασχίζεται από παραπόταμους του Βασιλικού και του Μαρωνίου. Οι κοιλάδες δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της γεωργίας, όπου καλλιεργούνται αμπέλια, ελιές, χαρουπιές, αμυγδαλιές, συκιές, ροδιές και εσπεριδοειδή, με ιδιαίτερη την παρουσία των μανταρινιών.

Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει η τρίκλιτη εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, Κοσμά και Δαμιανού, η οποία χτίστηκε το 1871, πιθανότατα πάνω στα θεμέλια παλαιότερου Ναού. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο της χρονολογείται από τον 19ο αιώνα, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια ιταλική καρέκλα του 16ου αιώνα, που αποτελεί ένα από τα ξεχωριστά αντικείμενα στο εσωτερικό του Ναού. Λίγο έξω από τον οικισμό βρίσκεται το αγίασμα, το οποίο συνδέεται με την τοπική παράδοση για τους Αγίους Κοσμά και Δαμιανό. Σύμφωνα με την παράδοση, οι δύο Άγιοι συνήθιζαν να ποτίζουν εκεί τα άλογά τους

Η πληθυσμιακή ιστορία της κοινότητας παρουσιάζει σημαντικές μεταβολές. Το 1881 οι κάτοικοι ανέρχονταν στους 260 και αυξήθηκαν σταδιακά, φτάνοντας τους 397 το 1960. Από τη δεκαετία του 1960 και μετά, ο πληθυσμός μειώθηκε, φτάνοντας τους 97, σύμφωνα με την απογραφή του 2021.

Στο χωριό έχουν διατηρηθεί μέσα στον χρόνο σημαντικές μορφές παραδοσιακής παραγωγής. Υπάρχουν ακόμη καζάνια που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ζιβανίας (αλκοολούχο ποτό), ενώ διατηρείται και ο παλιός ληνός, που χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή του ντόπιου κρασιού. Ξεχωριστή θέση, όμως, στην πολιτιστική ταυτότητα έχει η κεντητική τέχνη. Τα κεντήματα, που ακολουθούν την παράδοση των λευκαρίτικων, συνδέονται με την ιστορία του χωριού από τα μεσαιωνικά χρόνια.

Από τη γεωργία και την παραγωγή κρασιού έως την κεντητική και την παλαιότερη παραγωγή μεταξιού, οι Άγιοι Βαβατσινιάς διαμόρφωσαν μέσα στους αιώνες μια ιδιαίτερη ταυτότητα. Η βαβατσινιά, τα παραδοσιακά κεντήματα, τα αγροτικά προϊόντα, η εκκλησία και οι τοπικές παραδόσεις συνθέτουν την εικόνα ενός χωριού που εξακολουθεί να κρατά ζωντανά στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του.

  • Τεύχος 44 – Αύγουστος 2026

    Τεύχος 44 – Αύγουστος 2026

Τελευταία άρθρα